BLOG | 10 jaar code verantwoord marktgedrag

10 jaar na de grote stakingen binnen de schoonmaakbranche en de hieruit voortgevloeide “code verantwoord marktgedrag” is het tijd om de balans op te maken. Wat heeft de code ons gebracht, wat zien de schoonmaakmedewerkers hier concreet van terug en zijn inkopers en adviesbureaus een stuk wijzer geworden?

Vooropgesteld, als verantwoordelijk directeur binnen een bedrijf welke zich doelbewust grotendeels afzijdig houdt van (EU)aanbestedingen, ligt het gevaar op de loer dat je afgeeft op een, in mijn beleving, papieren tijger. Laat ik dit nu eens niet doen en mij richten op de goede bedoelingen van de code. En ik weet wel, met goede bedoelingen zijn de meest verschrikkelijke dingen begonnen, maar vooruit maar.

Doel van de code is netjes verwoord in een visie op de website van de organisatie achter de code: Door ondertekening van de onderschrijven opdrachtgevers, werkgevers, werknemers en intermediairs in de schoonmaak- en glazenwasser-branche de visie en uitgangspunten voor verantwoordelijk marktgedrag. Ze leiden tot een duurzame verankering op hoog niveau van professionaliteit, kwaliteit en omgangsvormen in de branche, samengevat als: ‘verantwoordelijk marktgedrag’. Hierbij is het samenspel van de verschillende partijen essentieel.

Prikkelende teksten, maar wat merken we daar nu in de praktijk van? De code ondertekenen is één ding. Kwestie van een redelijk vrijblijvende krabbel plaatsen. Maar wat doe je nu concreet aan de neiging om, gevoed door het idee dat meer omzet de sleutel tot succes is, maar voor de laagste prijs te gaan?

Nog steeds zie ik dat, bijna zonder uitzondering, de meeste punten worden toegekend aan de “economisch meest gunstige” kandidaat. Terloops wordt er nog iets geroepen over innovatie, medewerkerstevredenheid en het onvermijdelijke Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. We kunnen dus vrij eenvoudig vaststellen dat de code voor de intermediair/inkoper, onder druk van de opdrachtgever, al snel vloeibaar wordt.

Toch zie ik wel degelijk vooruitgang. De lonen en secundaire voorwaarden zijn verhoogd de afgelopen 10 jaar. De wetgeving heeft stappen gemaakt. Niet altijd worden de meest logische stappen gemaakt, maar er worden stappen gemaakt. En langzaam, heel langzaam zie je een kentering bij opdrachtgevers. Ik zei het al eens in een interview rondom de afschaffing van de jeugdlonen binnen onze organisatie: “if you pay peanuts, you get monkeys”. En dit besef zien we langzaam binnendruppelen. Maar is dit de verdienste van de code? Ik ben geneigd te zeggen van niet.  Ik denk dat de voornaamste reden dat men zo langzamerhand de schoonmaakmedewerkers op de juiste waarde is gaan schatten een kwestie van demografische opbouw van de samenleving is. De krapte op de arbeidsmarkt, deels veroorzaakt door de vergrijzing,  heeft de maatschappij en de werkgevers in de branche nog meer laten inzien wat de echte waarde is van mensen die bereid zijn om andermans werk-leer- en leefomgeving schoon te houden.

Terugkijken is makkelijk, een voorspelling doen uitdagender. Ik durf te voorspellen dat de prijs van een goede, vakkundige schoonmaker binnen nu en 10 jaar de € 30,- per uur gaat doorbreken en dat, ondersteund door robotica, de schoonmaakmedewerkers zich toe gaan leggen op enkel de meest essentiële zaken welke aandacht verdienen en dat dit meer gaat doen voor het respect voor de schoonmaker dan dat de code verantwoord aanbesteden heeft gedaan – Stanley ter Wal.